ТҮНЕКТЕН ОРАЛҒАН ТАҒДЫР: Жат ағымның құрсауындағы бес жыл

Біздің бүгінгі кейіпкеріміздің тағдыры – көркем фильмнің сценарийіне бергісіз. Әлібек (есімі өзгертілген) – Батыс Қазақстанның тумасы, жоғары білімді IT маманы. Бір кездері ол туған Отанын «кәпірлер мекені» деп атап, «нағыз шариғат» орнаған елге хижра жасауды армандаған. Бүгінде ол – теологтар мен психологтардың көмегімен қалыпты өмірге оралып, адасудың қаншалықты ауыр екенін ашық айтуды жөн көрген жан.

«Іздегенім – жұбаныш, тапқаным – у еді»

Тілші: Әлібек, әңгімені әріден бастайықшы. Сіз – білімді, заманауи азаматсыз. Қалайша радикалды идеологияның тұзағына түстіңіз?

Әлібек: Бәрі 2018 жылы басталды. Әкемнен айырылып, қатты күйзелісте жүрген едім. Көкейімде «Өлімнен кейін не болады? Әкеме қалай көмектесемін?» деген сұрақтар тұрды. Ол кезде мешітке барып, имамнан сұраудың неге екенін білмеймін, батпадым. Әлеуметтік желіден іздедім. Сонда маған өзін «мұсылман бауырыңмын» деп таныстырған бір адам жазды. Ол менің қайғыма ортақтасып, «нағыз таза Исламды біз ғана ұстанамыз, қалғандары – адасқандар» деген ойды санама енгізе бастады. Олар өте шебер психологтар. Алдымен менің сеніміме кіріп, сосын айналамдағылардың бәріне деген жеккөрінішті оятты.

Тілші: Сонда сізді жақындарыңыздан қалай суытты? Бұл процесс қалай жүрді?

Әлібек: Бұл – біртіндеп жүретін «ми жуу». Маған «әл-уәлә уәл-бәрә» (достық пен безіну) деген ұғымды бұрмалап түсіндірді. «Сенің анаң намаз оқымайды ма? Демек, ол – кәпір. Оның пісірген асын ішсең, иманың былғанады» деді. Елестетіп көріңізші, жиырма жылдан астам мәпелеп өсірген анамды бір күнде «жауым» ретінде көре бастадым. Ол кісінің дастарқанынан аттап өтіп, бөлмеме қамалып алатын болдым. Достарыммен араласуды қойдым, өйткені олар мен үшін «надандар» еді. Мен тек жабық чаттардағы «виртуалды бауырларыммен» ғана сөйлесетінмін.

«Хижра» – Отаннан безінудің басы

Тілші: Сіз тіпті елден кетіп, Сирия мен Ирак шекарасына аттанбақ болдыңыз ба?

Әлібек: Иә. Олар бізге «Қазақстан – кәпірлердің заңымен жүретін ел, бұл жерде дініңді толық ұстай алмайсың, хижра жасау (көшу) – парыз» деп уағыздады. Мен жиған-тергенімді сатып, тіпті анамның алтындарын ұрлап, жолға дайындалдым. Маған ол жақта «әділетті қоғам» бар деп уәде берді. Бірақ мені шекарада ұстап қалды. Сол кезде қатты ашуландым, «маған Алланың жолына кедергі жасап жатыр» деп ойладым. Бірақ кейін арнайы орталықта отырып, сол жақтан оралғандардың жағдайын көргенде, төбемнен мұздай су құйғандай болды.

Тілші: Ол жақтан оралғандар не айтты? Сіз іздеген «жәннат» қандай екен?

Әлібек: Мен көрген әйелдер мен балалардың тағдыры сұмдық еді. Олар «жәннатқа» емес, тозақтың ортасына түскен. Аштық, қорлық, әйелдерді құлдыққа сату... Ол жерде ешқандай дін жоқ, тек саяси ойындар мен қатыгездік қана. Маған уағыз айтқан «шейхтардың» көбі шын мәнінде бізді жай ғана «зеңбірек жемі» ретінде пайдаланғысы келгенін түсіндім. Олар Құран аяттарын контекстен үзіп алып, біздің соқыр сенімімізді қару етіп жұмсаған.

«Тілдегі дін емес, жүректегі иман»

Тілші: Ортаға қайта бейімделу қаншалықты қиын болды? Қазіргі көзқарасыңыз қандай?

Әлібек: Өте қиын болды. Ең алдымен, өз-өзіңді кешіру қиын. Анамның алдындағы күнәмді қалай өтеймін деп әлі қиналамын. Бірақ ана жүрегі кең екен, ол кісі мені кешірді. Қазір менімен теологтар мен психологтар жұмыс істейді. Мен түсінген ең үлкен шындық: нағыз дін – бұл біреуді жек көру немесе елден безіну емес. Нағыз дін – ол ата-анаңды қадірлеу, Отаныңа қызмет ету және адамгершілікті жоғалтпау. Абай атамыз айтқан «Толық адам» концепциясы – нағыз мұсылманның бейнесі.

Тілші: Қазір адасудың алдында тұрған немесе сол ортада жүрген жастарға не айтар едіңіз?

Әлібек: Менің қателігімді қайталамаңыздар.

1. Біріншіден, діни білімді тек ресми мешіттерден, білікті мамандардан алыңыздар. Интернеттегі беймәлім «ұстаздарға» сенбеңіздер.
2. Екіншіден, егер біреу сізді анаңыздан, еліңізден суытқысы келсе, ол – нағыз жау. Исламда «Жәннат – ананың табанының астында» деген ұлы сөз бар. Анасын сыйламаған адам Құдайды да сүйе алмайды.
3. Үшіншіден, сыни ойлауды ұмытпаңыздар. Сұрақ қоюдан қорықпаңыздар. Діни фанатизм адамды соқыр етеді, ал шынайы иман сананы нұрландырады.

Түйін: Әлібекпен қоштасып жатып, оның жанарынан үлкен өкініш пен бірге үміт отын көрдік. Ол бүгінде өз қателігін түсініп, қоғамға пайдасын тигізгісі келеді. Бұл оқиға – баршамызға сабақ. Жат ағымның құрығы ұзын, бірақ білім мен ұлттық құндылықтар бар жерде оған орын жоқ. Елінен безгеннің күні қараң, ал Отанын сүйгеннің діні баянды.