Дұрыс түсінілмеген дін – бөлінудің бастауы
Қазіргі қазақ қоғамы – тарихи тамыры терең, рухани негізі берік, сонымен қатар зайырлы қағидаттарды ұстанатын мемлекет. Осындай ортада дін мәселесі тек жеке сенім шеңберінде ғана емес, қоғамдық тұрақтылық пен ұлттық бірлікке тікелей әсер ететін маңызды факторға айналып отыр.
Өкінішке қарай, соңғы жылдары дінді үстірт немесе қате түсінудің салдарынан қоғам ішінде түрлі қайшылықтар мен бөлінушілік белгілері байқала бастады. Бұл құбылыс «дұрыс түсінілмеген дін – бөлінудің бастауы» деген ойдың өзектілігін айқын көрсетеді.
Дін – адамды тәрбиелейтін, ізгілікке үндейтін, қоғамды біріктіретін құндылық. Алайда ол дұрыс түсіндірілмесе, керісінше, алауыздықтың құралына айналуы мүмкін. Мәселен, кейбір адамдар дінді тек сыртқы белгілермен өлшеп, оның терең мазмұнын ескермейді. Нәтижесінде, қоғамда «дұрыс» және «бұрыс» деген шектен тыс бөлініс пайда болып, адамдар бір-біріне күмәнмен қарай бастайды. Бұл – діннің емес, оны қате түсінудің салдары.
Қазақ қоғамында мұндай көріністердің бірқатар нақты мысалдары кездеседі. Кейбір жастар әлеуметтік желілердегі қысқа, эмоцияға құрылған уағыздарды шынайы діни білім деп қабылдап, терең сараптамасыз сол бағытты ұстануға тырысады. Соның салдарынан ата-ананың тәрбиесін, ұлттық дәстүрлерді «дінге қайшы» деп қабылдап, өз ортасынан алыстап кететін жағдайлар да жоқ емес. Тіпті кейбірі қоғамдағы заң мен тәртіпке күмәнмен қарап, шектен шыққан көзқарастарға бой алдырады. Мұның барлығы – жүйелі білімнің жоқтығынан туындайтын мәселе.
Зайырлы мемлекет жағдайында әр азаматтың сенім еркіндігі қорғалады. Алайда бұл еркіндік жауапкершілікпен қатар жүруі тиіс. Дін – тек жеке құлшылық емес, ол қоғамдық қатынастарға да әсер ететін жүйе. Сондықтан діни білімді дұрыс әрі сенімді көздерден алу – әрбір азаматтың міндеті. Өкінішке қарай, бүгінгі таңда кейбір азаматтар діни білімді жеңіл, тексерілмеген ақпарат көздерінен алуға бейім. Интернеттегі белгісіз уағызшылардың пікірін шынайы ілім деп қабылдау – адасушылыққа апаратын жол.
Осы тұрғыда дұрыс діни білім алудың маңызы ерекше. Дін – терең ғылым, оны меңгеру үшін арнайы дайындық пен білікті ұстаз қажет. Сондықтан діни білімді:
• ресми, аккредиттелген оқу орындарынан• білікті теологтар мен дінтанушылардан• дәстүрлі ғылыми орталықтардан
алу – ең сенімді жол. Қазақстанда және шетелде мұндай орталықтар бар, оларда ислам діні ғылыми негізде, дәстүрлі бағытта оқытылады. Осындай білім ошақтарында оқыған мамандар ғана қоғамға дұрыс бағыт бере алады.
Қазақ қоғамының ерекшелігі – дін мен дәстүрдің үйлесім табуында. Ата-бабамыз исламды өз болмысына сай қабылдап, оны ұлттық құндылықтармен ұштастырды. Сол себепті дәстүрден ажыраған дін – толыққанды дін емес, ал діннен ажыраған дәстүр – рухани тірегін жоғалтады. Бүгінгі таңда осы тепе-теңдікті сақтау – басты міндет.
Сонымен қатар, қоғамдағы бірлікті сақтау үшін әр азаматтың жауапкершілігі маңызды. Дін атын жамылып, қоғамды бөлетін пікірлерге ермеу, әртүрлі көзқарастағы адамдармен сыйластықта өмір сүру – зайырлы қоғамның негізгі қағидасы. Өйткені тұрақтылық – тек заңмен емес, саналы көзқараспен қалыптасады.
Қорытындылай келе, дұрыс түсінілмеген дін – шынымен де бөлінудің бастауы. Ал дұрыс түсінілген дін – біріктіруші күш. Сондықтан әрбір азамат діни білімді жеңіл жолмен емес, терең әрі сенімді қайнар көздерден алуға ұмтылуы тиіс. Тек сонда ғана біз қоғамдағы бірлікті сақтап, тұрақты әрі рухани кемел ұлт ретінде дамуды жалғастыра аламыз.
Дұрыс білім – дұрыс бағыт.
Ал дұрыс бағыт – бірлік пен тұрақтылықтың кепілі.
Тимур НҮСІПХАН